Home / CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ / CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ TẠI NHÀ-CHUYÊN SÂU-P6

CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ TẠI NHÀ-CHUYÊN SÂU-P6

1

Cách dạy trẻ tự kỷ tại nhà – Chuyên sâu – P.6

KIỂM SOÁT (Cho trẻ kiểm soát, nhận lại sự tương tác).

Khởi đầu của việc trẻ có muốn đến với chúng ta là vì trẻ nhận thấy ở chúng ta có thiện chí, tình yêu và chấp nhận. Và để có thể cho trẻ thấy được và cảm nhận rõ ràng là thông qua việc trao cho trẻ quyền kiểm soát. Thật ngạc nhiên khi chúng ta cần làm vậy để trẻ dễ dàng chấp nhận và đến với chúng ta, đưa chúng ta vào thế giới của con.

Nếu như bạn nhớ (bạn có thể đọc lại) thì chúng ta đã nói về các giác quan của trẻ đặc biệt và khác với chúng ta. Chính vì vậy nên khi bạn mong muốn trẻ làm điều này thì con lại làm việc khác, thậm chí con có thái độ tránh xa hay giận dữ khi ở bên cạnh bạn. Về điều này thì do trước đây bạn chưa biết về các khó khăn của con, hoặc bởi vì bạn chưa tìm ra cách nào để giúp con hay có khi bạn chưa thể hoàn toàn từ bỏ việc kiểm soát khi ở với con. Bạn yêu con và đang tìm cách làm tất cả những gì có thể làm. Trẻ của bạn cũng vậy, con luôn biết tự tìm ra cách để làm dịu lại chính mình và còn làm nhiều lần như vậy vì đó là những gì con biết trong lúc này. Bạn hiểu cho những khó khăn là chưa đủ cho đến khi bạn còn làm thêm một việc nữa là tôn trọng và cho trẻ được làm điều mà con đang làm bây giờ.

Bên cạnh việc có giác quan hoạt động không bình thường, trẻ còn rất bối rối và khó hiểu vì cách trẻ nhìn mọi thứ trong thế giới của chúng ta là khó kiểm soát và không thể đoán trước. Đó là lý do mà trẻ thích các hoạt động “một mình và độc quyền” (Ism). Khi mà trẻ làm những hành vi đó, trẻ cảm thấy dễ chịu và thoải mái, vì lúc này con chỉ cần tập trung vào món đồ hay làm lặp đi lặp lại. Món đồ sẽ không biến mất, biến thành cái gì đó khác, không phát ra nhiều âm thanh khác nhau theo kiểu ngẫu nhiên, không có nhiều ý nghĩa gì cả. Việc làm lặp đi lặp lại một hành động cũng thế. Và lúc này, không còn gì khiến trẻ bối rối nữa. Theo một cách nào đó, trẻ thật sự thông minh khi tìm ra cách giải quyết cho mọi vấn đề. Tuy nhiên trong các tình huống thực, thật khó cho chúng ta để trẻ tự do làm các điều đó. Mặc dù việc giải thích là cần thiết, nhưng làm sao bạn nói cho một người chưa rành hay thông thạo về ngôn ngữ hiểu hết những luật lệ, quy tắc, thủ tục, điều gì được hay không được làm? Ngay chính chúng ta có thể còn chưa nắm được hết, nhất là khi bạn thử tưởng tượng mình đến một đất nước xa lạ mà bạn còn chưa hiểu được ngôn ngữ ở đó.

Tôi hiểu là có nhiều phụ huynh nghĩ rằng việc cho trẻ quyền tự do hay là kiểm soát sẽ khiến cho trẻ bị “nuông chiều”, “làm hư” hay là con sẽ có mọi điều con muốn. Thật ra ý kiểm soát không phải như vậy. Ngay lúc này khi trẻ đang còn nhiều vấn đề như vậy, việc kiểm soát là một thông điệp mà bạn đang gửi đến con là “Chúng ta chấp nhận và yêu thương mọi thứ của con, và để con được thoải mái khi ở trong thế giới này”. Hãy suy nghĩ về cuộc sống của bạn, bạn có thấy dễ chịu khi làm việc trong môi trường mà nhiều người đến chỉ cho bạn cái này, sai bạn làm cái kia, luôn nói rất nhiều về điều bạn làm là không đúng? Hoặc khi bạn ở nhà, có vui vẻ và thích được giao tiếp khi mà bạn bị cằn nhằn, bị chỉ trích, chê bai bởi một ai đó hay bạn sẽ kiếm một chỗ yên tĩnh và làm điều bạn thích như đọc sách, coi phim,…? Chắc chắn là không ai thích ở gần người luôn muốn kiểm soát mình. Và trẻ cũng thế! Việc bạn đang muốn tốt cho trẻ chưa hẳn là điều trẻ cần ở hiện tại, nó sẽ làm cho con ngày càng chán nản và chỉ muốn tránh xa bạn, khiến mối quan hệ của cả hai bị hỏng.

Trong khi đó, không phải bạn sẽ trao cho trẻ quyền kiểm soát cả đời, chỉ cho đến khi con có thể hòa nhập với chúng ta. Đến lúc đó, bạn sẽ bắt đầu dạy trẻ về những điều con được làm hay không, điều gì nên và không nên,… Bạn nên biết là trẻ chưa sẵn sàng thì bạn không thể dạy được gì cho con cả, không phải bây giờ. Thậm chí là điều đó áp dụng cho cả những trường hợp như bạn muốn trẻ phải đánh răng, chải tóc hay rửa mặt,… Bạn sẽ có cách tiếp cận khác, cho trẻ được lựa chọn để yêu thích những việc trên dù phải mất thời gian lâu hơn. Hãy nghĩ đến thời gian bỏ ra tuy lâu hơn việc chúng ta thúc ép trẻ phải làm ngay lúc đó, nhưng kết quả về lâu dài là con càng chán ghét và khó chịu còn chúng ta không thể cứ ở bên làm thay con. Tất nhiên, việc cho trẻ quyền kiểm soát không bao gồm những việc nguy hiểm hay chơi đồ vật nguy hiểm và trong những trường hợp gây hại cho cơ thể của con (Ví dụ: chơi dao kéo, nhảy từ trên bàn cao xuống, xé sách, đập vỡ đồ đạc,…). Hãy nhớ là bạn mới là chủ của căn nhà, việc trẻ được tự do không có nghĩa là vượt qua những ranh giới mà bạn lập ra vì điều đó bảo vệ cho con.

Chúng ta vừa đi qua về phần thái độ cần thiết khi thực hiện việc trao cho con quyền kiểm soát. Ở phần sau, chúng ta sẽ bước sang các kỹ thuật để thực hiện việc này nhé!

Hiểu để yêu thương

Nguyễn Thị Kim Vân – chủ sáng lập Vẻ Đẹp Trẻ Tự Kỷ

Tìm Hiểu Về: Nguyễn Thị Kim Vân

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *