Home / CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ / CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ TẠI NHÀ-CHUYÊN SÂU-P2

CÁCH DẠY TRẺ TỰ KỶ TẠI NHÀ-CHUYÊN SÂU-P2

2

Cách dạy trẻ tự kỷ tại nhà – Chuyên sâu – P.2

Nào, chúng ta đang đến với phần kĩ thuật, nơi mà Sonrise chỉ cho bạn những gì cần làm để giúp bạn tạo mối liên kết với trẻ. Ở phần này, chúng ta sẽ có 6 kĩ thuật được trình bày lần lượt qua ba bước chính là mục đích, thái độ và hành động. Với mong muốn có thể đưa đến cho bạn một cách rõ ràng và đầy đủ nhất có thể nội dung của các kĩ thuật, tôi sẽ trình bày những kĩ thuật nào có nội dung ngắn gọn và dễ nắm được trước. Hôm nay tôi sẽ trình bày về kỹ thuật  Giao Tiếp Mắt.

  1. Giao tiếp mắt (Chìa khóa của tương tác xã hội).

a) Mục đích:

Giúp cho trẻ biết yêu việc nhìn người khác một cách có định hướng, có mong muốn rõ ràng. Ví dụ như để lấy thức ăn hay đồ chơi, để trò chuyện, để chia sẻ niềm vui hay nỗi buồn,…

b) Thái độ:

  • Suy nghĩ: Trẻ học nhìn được bao nhiêu thì học được bấy nhiêu.
  • Cảm xúc: Hãy truyền cảm hứng, sự phấn khởi cho trẻ khi tương tác bằng mắt.

c) Hành động:

  • Vị trí: Trước mặt trẻ, luôn giữ mắt bạn ngang bằng hoặc thấp hơn mắt trẻ (Ví dụ như trẻ đứng thì bạn quỳ hoặc ngồi, trẻ ngồi thì bạn cho trẻ ngồi lên chỗ cao hơn để bạn cũng ngồi nhưng thấp hơn trẻ hoặc nằm xuống, trẻ nằm thì bạn cũng nằm). Tùy vào vị trí của trẻ mà bạn chọn tư thế nhưng luôn luôn phải dễ dàng và thuận lợi cho trẻ nhìn được mắt bạn (dù là con liếc qua và không nhìn lâu, đó cũng là cơ hội cho con). Thỉnh thoảng bạn có thể quên nhưng hãy điều chỉnh lại tư thế ngay nhé, đừng bỏ mất cơ hội của con!
  • Tập trung ở mắt: Hãy đem tất cả mọi thứ ngay gần mắt bạn! Khi trẻ xin đồ chơi/ thức ăn hay điều gì đó, khi bạn đang muốn giới thiệu cho trẻ điều gì mới, bạn hát hay kể chuyện, đọc sách cho con nghe, dạy chữ cái hay màu sắc,… Dù bạn đang làm, đang nói bất kì thứ gì, nếu có cơ hội thì luôn để chúng ở ngay gần mắt bạn (ở trán hay bên cạnh mắt gần tai, trên mũi). Và khi đó trẻ muốn hay không thì con cũng sẽ liếc qua mắt bạn, nếu như sau đó bạn làm gì thú vị hay ăn mừng thì con sẽ nhìn bạn lâu hơn.
  • Sử dụng thức ăn: Đồ ăn luôn là môt sự thu hút lớn ở trẻ dù có bình thường hay là trẻ tự kỉ. Vậy nên bạn có thể sử dụng chúng để thu hút ánh nhìn của con. Để chúng gần mắt, giúp trẻ tập nhìn mắt bạn. Tuy nhiên, chúng không phải là phần thưởng, chúng là công cụ để bạn xây dựng trò chơi cho trẻ tham gia (Về chuyện phần thưởng chúng ta sẽ bàn ở một phần khác để bạn hiểu tại sao Sonrise không khuyến khích lấy đồ ăn làm phần thưởng).
  • Nhìn để yêu cầu: Khi trẻ nhìn bạn để muốn gì đó và bạn làm cho con, về lâu dài trẻ sẽ hiểu việc nhìn là để giúp con đạt được điều con muốn. Và như vậy trẻ sẽ mong muốn nhìn nhiều hơn. Ngoài ra chính bạn cũng sử dụng ánh nhìn để yêu cầu trẻ làm điều gì đó, con cũng học được thêm các cảm xúc và cách biểu cảm trên khuôn mặt.
  • Sử dụng âm thanh: Bạn thu hút sự chú ý của con bằng những âm lạ, vui nhộn, gây tò mò hay thậm chí là bài hát, giai điệu nào đó mà trẻ thích. Thông thường trẻ tự kỉ tỏ ra nhạy cảm với những âm thanh như tiếng động vật, ngâm nga một giai điệu, tiếng thổi phù phù, tiếng chiếc xe đang chạy,… Tùy vào mỗi trẻ, bạn sẽ liệt kê ra con thích âm thanh gì để dùng chúng như một cách gây chú ý cho con. Hơn nữa khi trẻ đã thích, có thể con sẽ học nói nhanh hơn vì con chú ý nhìn vào miệng của bạn.
  • Ăn mừng: Đây là một chuyện quan trọng và nó tạo nhiều động lực cho trẻ muốn giao tiếp bằng mắt. Khi bạn khen con (về đôi mắt, về ánh nhìn,…), cảm ơn con khi con nhìn (do bạn yêu cầu hoặc do con muốn), bày tỏ sự vui mừng thật sự thì đó là điều mà con giữ lấy để nhìn cho lần sau. Sức mạnh của việc ăn mừng là rất lớn, và bạn hãy làm điều đó với niềm hạnh phúc, sự biết ơn trẻ vì con đã làm điều đó cho bạn.

Bạn có thể xem thêm cách chúng ta ăn mừng trong DVD Dạy Con Tự Kỷ Tại Nhà dành cho Phụ Huynh:

Sau đây là một số gợi ý về cách tạo cho trẻ sự hứng thú để nhìn mắt bạn:

–       Vẽ màu lên mặt bạn, đặc biệt là phần mắt: Sử dụng màu thực phẩm để vẽ lên khuôn mặt bạn những hình vẽ ngộ nghĩnh, tươi vui. Hoặc bạn hóa trang cho mặt mình thành nhân vật nào đó trẻ thích, mặt các con thú,… Đặc biệt nếu bạn muốn con nhìn nhiều, hãy tập trung vẽ hoặc tô màu mắt với nhiều màu bắt mắt. Nếu như bạn không có màu thực phẩm (vì có thể trẻ sẽ liếm và những màu ngoài màu thực phẩm có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ), bạn vẫn sử dụng như màu nước, bút chì màu, màu sáp, kim tuyến,… và chú ý đừng để con liếm hay ăn chúng.

–       Đeo những “chiếc kính” được làm từ nhiều chất liệu: Không quá khó khăn để bạn tự làm một “chiếc kính” để làm trẻ chú ý, nhất là khi bạn có thể dùng giấy, nhựa, vải, giấy bóng kính (loại dùng làm đèn lồng),… để tạo ra chúng. Với sự tò mò đằng sau “chiếc kính”, bạn sẽ dùng nó để trẻ thích giật ra và nhìn vào mắt bạn.

–       Chụp hình đôi mắt: Với những gì chúng ta đang có, bạn có thể dạy cho trẻ về hình ảnh của mắt với những biểu cảm khác nhau: vui mừng, ngạc nhiên, buồn bã, giận dữ,… Nếu có thể tự chụp chính mắt của người mà trẻ quen thì thật tuyệt, còn nếu không bạn sẽ kiếm và in chúng ra để bắt đầu chơi với con. Bạn chơi trò này đi kèm âm thanh sẽ khá là vui nhộn đó!

–       Con nhìn và bạn chạy: Với một số trẻ thích vận động, nhất là việc chạy loanh quanh, hãy dùng ánh nhìn của con để làm “nhiên liệu” cho bạn chạy. Khi con nhìn càng lâu thì bạn chạy càng dài và kết thúc nếu con dừng việc nhìn. Dĩ nhiên là bạn cũng sẽ giải thích trước với con để con hiểu luật chơi.

  Kết luận: Bạn sẽ nghĩ ra nhiều trò chơi, làm những điều để thu hút ánh mắt của trẻ theo như điều kiện bạn có. Bạn chỉ cần lưu ý và nhớ rằng luôn ở vị trí trẻ nhìn được mắt bạn, giữ mọi thứ ở ngang mắt để con phải nhìn. Quan trọng hơn cả là sự ăn mừng và khen ngợi để con có được hứng khởi nhìn bạn lần sau.

Tới đây chúng ta tạm dừng để bạn thử đưa vào thực hành phần nội dung về giao tiếp mắt nhé. Tôi hi vọng phần chia sẻ chuyên sâu lần này, sẽ giúp bạn có thêm cái nhìn rõ hơn về cách chúng ta giúp con cải thiện tương tác mắt. Hẹn gặp lại bạn ở nội dung chia sẻ tiếp theo về cách chúng ta khuyến khích trẻ thực hiện nhiều hơn một hoạt động mong muốn nào đó!

Hiểu để yêu thương

Nguyễn Thị Kim Vân – chủ sáng lập Vẻ Đẹp Trẻ Tự Kỷ

Tìm Hiểu Về: Nguyễn Thị Kim Vân

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *